Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Zonnepaneeleigenaren kunnen teruggeleverde elektriciteit dan niet langer wegstrepen tegen stroom die zij op een ander moment afnemen. Toch blijven zonnepanelen waardevol. Door het eigen verbruik te verhogen, het energiecontract kritisch te bekijken en de installatie goed te beheren, kunnen huishoudens ook na 2027 veel voordeel halen uit hun zonnestroom.
Wat verandert er op 1 januari 2027?
Tot en met 31 december 2026 mogen huishoudens en kleine bedrijven de elektriciteit die zij terugleveren verrekenen met de elektriciteit die zij van het net afnemen. Vanaf 1 januari 2027 stopt deze jaarlijkse verrekening. Voor teruggeleverde stroom blijft een vergoeding gelden. Tot 2030 moet deze minimaal 50 procent van het kale leveringstarief bedragen. Energieleveranciers mogen daarnaast terugleverkosten rekenen. Daarom is vooral de netto terugleververgoeding belangrijk: de vergoeding die overblijft nadat eventuele terugleverkosten zijn afgetrokken.
De opbrengst van een installatie verdwijnt hierdoor niet, maar de waarde van een kilowattuur verandert. Een kilowattuur die direct in de woning wordt gebruikt, hoeft niet bij een energieleverancier te worden ingekocht. Die kilowattuur is daardoor meestal meer waard dan een kilowattuur die aan het net wordt geleverd. Volgens Milieu Centraal gebruikt een gemiddeld huishouden nu ongeveer 30 procent van de eigen zonnestroom direct. De overige stroom gaat naar het elektriciteitsnet.
Begin met inzicht in opwek, verbruik en teruglevering
Wie meer uit een bestaande zonnestroominstallatie wil halen, moet eerst weten wat de installatie werkelijk doet. Kijk daarom niet alleen naar de totale jaaropbrengst in de app van de omvormer. Controleer ook hoeveel stroom u van het net afneemt en hoeveel stroom u teruglevert. Die informatie staat op de jaarafrekening, in de app van de energieleverancier of is uit te lezen via een P1-meter.
Het directe eigen verbruik kan als volgt worden berekend:
Eigen verbruik in procenten = (totale productie – teruglevering) ÷ totale productie × 100
Wekt een installatie bijvoorbeeld 3.500 kWh per jaar op en wordt daarvan 2.450 kWh teruggeleverd, dan wordt 1.050 kWh direct gebruikt. Het eigen verbruik is dan 30 procent. Door dit percentage regelmatig te controleren, wordt zichtbaar welk effect aanpassingen in het energiegebruik hebben. Onafhankelijk energie-expert Jeroen Bakker adviseert daarom om eerst gegevens te verzamelen en pas daarna te besluiten of aanvullende apparatuur, zoals een energiemanagementsysteem of thuisbatterij, zinvol is.
Praktische tips om meer zonnestroom zelf te gebruiken
1. Verplaats elektriciteitsgebruik naar zonnige uren
De eenvoudigste maatregel is het verschuiven van stroomgebruik naar de periode waarin de zonnepanelen produceren. Laat de wasmachine, vaatwasser en eventueel de wasdroger zoveel mogelijk overdag draaien. Veel apparaten hebben een timer of een functie voor uitgestelde start.
Start grote apparaten bij voorkeur niet allemaal tegelijk. De zonnepanelen leveren gedurende de dag niet steeds hetzelfde vermogen. Door apparaten na elkaar te gebruiken, is de kans groter dat een groter deel van hun stroom rechtstreeks van de zonnepanelen komt. Houd daarbij altijd rekening met de gebruik- en veiligheidsvoorschriften van de fabrikant.
2. Laad een elektrische auto slim op
Een elektrische auto kan veel zonnestroom opnemen. Wie de auto overdag thuis kan laden, kan het eigen verbruik aanzienlijk verhogen. Hiervoor kan een slimme laadpaal worden gebruikt die het laadvermogen afstemt op het actuele overschot van de zonnepanelen.
Dat is gunstiger dan de auto standaard ’s avonds op vol vermogen laden. Controleer wel of de auto, laadpaal en bijbehorende app slim of zonvolgend laden ondersteunen. Ook moet de elektrische installatie geschikt zijn voor de laadbelasting.
3. Gebruik zonnestroom voor warm water
Een overschot aan zonnestroom kan ook worden gebruikt om water te verwarmen. Denk aan een elektrische boiler, warmtepompboiler of het voorraadvat van een volledig elektrische warmtepomp. Door het water vooral overdag te verwarmen, wordt elektrische energie omgezet in warmte die later kan worden gebruikt.
Warmte opslaan is in sommige situaties eenvoudiger en goedkoper dan elektriciteit opslaan in een batterij. Of dit in een specifieke woning verstandig is, hangt af van de aanwezige installatie, de isolatie, het warmwatergebruik en de manier waarop de apparatuur kan worden aangestuurd.
4. Gebruik slimme sturing, maar houd het begrijpelijk
Een energiemanagementsysteem kan apparaten automatisch inschakelen als voldoende zonnestroom beschikbaar is. Het systeem kan bijvoorbeeld een laadpaal, boiler, warmtepomp of ander elektrisch apparaat aansturen.
Slimme sturing is vooral interessant bij grotere verbruikers. Voor enkele huishoudelijke apparaten kan een eenvoudige timer al voldoende zijn. Kies een oplossing die past bij de woning en die de gebruiker begrijpt. Een ingewikkeld systeem dat niet goed is ingesteld of nauwelijks wordt gebruikt, levert in de praktijk weinig voordeel op.
5. Controleer het energiecontract op het totale resultaat
Kijk bij het vergelijken van energiecontracten niet alleen naar het leveringstarief. Let ook op:
- de terugleververgoeding per kWh;
- de terugleverkosten;
- de vaste leveringskosten;
- de voorwaarden voor teruglevering;
- het verschil tussen een vast, variabel en dynamisch contract.
Een hoge terugleververgoeding kan aantrekkelijk lijken, maar door hoge terugleverkosten alsnog weinig opleveren. Vereniging Eigen Huis adviseert daarom om te kijken naar de netto terugleververgoeding. Dat is het bedrag dat uiteindelijk per teruggeleverde kilowattuur overblijft.
6. Controleer de prestaties van de bestaande installatie
Een installatie kan alleen voordeel opleveren als deze goed functioneert. Controleer daarom regelmatig:
- of de opbrengst past bij het seizoen en de weersomstandigheden;
- of de omvormer storingen meldt;
- of de installatie op zonnige dagen tijdelijk uitschakelt;
- of nieuwe schaduw is ontstaan door bomen, bebouwing of dakopbouwen;
- of kabels, connectoren en bevestigingen zichtbaar zijn beschadigd;
- of de installatie correct is geregistreerd.
Laat technische controles en werkzaamheden aan de elektrische installatie uitvoeren door een deskundige vakman. Zelf onderdelen losmaken, connectoren openen of instellingen wijzigen kan onveilig zijn en invloed hebben op garanties. In gebieden met veel zonnepanelen kan een omvormer bovendien tijdelijk uitschakelen door een te hoge netspanning. Het is daarom verstandig om storingsmeldingen en onverwachte opbrengstverschillen serieus te nemen.
Is een thuisbatterij de volgende stap?
Een thuisbatterij kan zonnestroom overdag opslaan voor gebruik in de avond. Daarmee kan het aandeel eigen verbruik stijgen. Toch is een thuisbatterij niet automatisch de eerste of beste investering. De juiste capaciteit hangt af van de productie van de zonnepanelen, het dagelijkse verbruiksprofiel en het doel van de batterij.
Jeroen Bakker waarschuwt dat een grotere batterij niet altijd beter is. Een te grote batterij wordt mogelijk onvoldoende benut en is daardoor financieel minder efficiënt. Expert Dennis van der Meij adviseert eveneens om eerst inzicht te krijgen in het verbruik, apparaten slim aan te sturen en warmte te benutten. Vanuit zelfconsumptie bekeken is een accu volgens hem een latere stap en niet het automatische startpunt.
Wees bovendien voorzichtig met beloften over hoge opbrengsten door handel op de onbalansmarkt. Resultaten uit het verleden geven geen zekerheid voor de toekomst. Laat vooraf een berekening maken op basis van echte meetgegevens van de woning en controleer welke garanties, veiligheidsvoorzieningen en installatievoorwaarden van toepassing zijn. Kijk daarbij niet alleen naar de theoretische terugverdientijd, maar ook naar levensduur, capaciteit, omzettingsverliezen en vervangingskosten.
Bij uitbreiding telt de oriëntatie van de panelen mee
Bij een bestaande installatie ligt de oriëntatie meestal vast. Bij vervanging of uitbreiding is het verstandig om niet alleen naar de hoogste totale jaaropbrengst te kijken. Panelen op het zuiden leveren vaak een hoge jaarproductie, met een duidelijke piek rond het midden van de dag. Een verdeling over oost en west zorgt voor een bredere productieperiode in de ochtend en namiddag. Hierdoor kan de opbrengst beter aansluiten op het stroomgebruik in de woning.
Dennis van der Meij wijst erop dat een spreiding van zonnepanelen over verschillende oriëntaties het directe gebruik kan verhogen. Milieu Centraal noemt een oost-westopstelling eveneens als mogelijkheid om de productie beter over de dag te verdelen. Welke opstelling het beste is, hangt af van het dak, de schaduw, het verbruiksprofiel en toekomstige elektrische apparaten.
Waarom zonnepanelen ook na 2027 een verstandige investering blijven
Het einde van de salderingsregeling betekent niet het einde van het financiële voordeel van zonnepanelen. Onderzoek van Jeroen Bakker op basis van kwartierdata van 1.365 huishoudens laat zien dat de gemiddelde besparing na het verdwijnen van salderen afneemt, maar niet verdwijnt. In zijn analyse daalde de gemiddelde jaarlijkse besparing van ongeveer € 1.596 met salderen naar ongeveer € 831 zonder salderen. De uitkomst verschilt vanzelfsprekend per huishouden, installatie en energiecontract.
Zonnepanelen produceren bovendien gedurende een groot deel van hun levensduur elektriciteit zonder dat hiervoor stroom bij een energieleverancier hoeft te worden gekocht. Vooral direct gebruikte zonnestroom blijft financieel aantrekkelijk. Volgens Milieu Centraal is zelf opgewekte en direct gebruikte elektriciteit drie tot vier keer goedkoper dan elektriciteit die van een energieleverancier wordt ingekocht. Zonnepanelen bieden daarnaast meer grip op toekomstige energie-uitgaven en verminderen de afhankelijkheid van veranderende stroomprijzen.
De manier waarop een investering wordt beoordeeld, moet wel veranderen. Na 2027 gaat het minder om zoveel mogelijk jaarlijkse teruglevering en meer om een installatie die past bij het huidige en toekomstige verbruik. Denk daarbij aan elektrisch rijden, een warmtepomp, een warmtepompboiler of andere vormen van elektrificatie. Ook de technische kwaliteit van het ontwerp, de montage en het beheer blijft belangrijk voor een veilige en duurzame opbrengst.
Laat aanpassingen uitvoeren door een deskundig installatiebedrijf
Wilt u de zonnestroominstallatie uitbreiden, een thuisbatterij plaatsen of een slimme laadpaal aansluiten? Laat dan vooraf controleren of de bestaande elektrische installatie en meterkast hiervoor geschikt zijn. Extra zonnepanelen en nieuwe elektrische apparaten kunnen gevolgen hebben voor de groepenkast, bekabeling, beveiliging, aarding, metingen en de aansluiting op het elektriciteitsnet.
Laat de plaatsing, aansluiting en eventuele uitbreiding van de meterkast uitvoeren door een vakbekwaam en bij voorkeur erkend installatiebedrijf. Kies een installateur die aantoonbaar ervaring heeft met zonnestroominstallaties en werkt volgens de geldende normen, voorschriften en instructies van fabrikanten. Vraag ook om een duidelijke oplevering, inclusief meetresultaten, instellingen, garanties en aangepaste installatiedocumentatie.
Laat bij wijzigingen aan een bestaande zonnestroominstallatie bovendien controleren of de nieuwe onderdelen technisch goed samenwerken met de bestaande zonnepanelen, omvormer en beveiligingen. Een verkeerde dimensionering of onjuiste aansluiting kan leiden tot storingen, opbrengstverlies, overbelasting en onveilige situaties.
Dezelfde voorzichtigheid geldt voor slimme energiemanagementsystemen en thuisbatterijen. Deze systemen mogen alleen worden aangesloten en ingesteld door partijen die beschikken over de juiste kennis van elektrische installaties, energieopslag en brandveiligheid. Zelf aanpassingen uitvoeren in de meterkast of aan de bekabeling van de zonnestroominstallatie wordt sterk afgeraden.
Meten, slim gebruiken en pas daarna investeren
Vanaf 2027 wordt het belangrijker om zonnestroom te gebruiken op het moment dat deze wordt opgewekt. Begin daarom met inzicht in productie, afname en teruglevering. Verplaats vervolgens waar mogelijk het stroomgebruik naar zonnige uren en kijk kritisch naar het energiecontract.
Onderzoek pas daarna of aanvullende investeringen, zoals slimme sturing, een boiler, een aangepaste laadvoorziening of een thuisbatterij, werkelijk passen bij de situatie. Met een goed ontworpen en veilig uitgevoerde installatie, verstandig energiegebruik en regelmatig beheer blijven zonnepanelen ook na 2027 een waardevolle en toekomstgerichte investering. Laat plaatsing, uitbreiding en aanpassingen aan de meterkast of elektrische installatie altijd uitvoeren door een vakbekwaam en bij voorkeur erkend installatiebedrijf.
Bronnen
- Rijksoverheid, Salderingsregeling stopt in 2027.
- Solar & Storage Magazine, Salderingsregeling stopt in 2027: zo haal je straks toch het meeste uit je zonnepanelen, 8 september 2026.
- Milieu Centraal, Meer zonnestroom zelf verbruiken.
- Vereniging Eigen Huis, Salderen stopt, wat nu?
- Solar365, analyse op basis van onderzoek van Jeroen Bakker.
- Jeroen.nl, informatie over zelfconsumptie en thuisbatterijen.
- Solar & Storage Magazine, interview met Dennis van der Meij over de omvang en oriëntatie van zonnestroominstallaties.